آن قصّه شنیدید که در باغ، یکی روز / از جورِ تَبَر، زار بنالید سپیدار
معنی: درخت سپیدار در باغی از ستم تبر بسیار ناله می‌کرد.

کز من نه دگر بیخ و بُنی ماند و نه شاخی / از تیشه‌ی هیزم شکن و ارّه‌ی نجّار
معنی: از دست ارّه نجار و تیشه‌ی هیزم شکن، نه ریشه‌ای و نه شاخه‌ای از من باقی ماند.

گفتش تبر آهسته که جرم تو همین بس / کاین موسم حاصل بوَد و نیست تو را بار
معنی: تبر گفت: گناه تو همین است که در فصل ثمر دادن هیچ میوه‌ای ندادی.

تا شام، نیفتاد صدای تبر از گوش / شد توده در آن باغ، سحر، هیمه‌ی بسیار
معنی: تا شب صدای تبر قطع نشد و تا صبح هیزم بسیاری جمع شد.

دهقان چو تنور خود از این هیمه برافروخت / بگریست سپیدار و چنین گفت دگر بار
معنی: کشاورز با آن هیزم تنورش را روشن کرد و سپیدار دوباره گریست.

آوَخ که شدم هیزم و، آتشگر گیتی / اندام مرا سوخت چنین ز آتشِ اِدبار
معنی: افسوس که هیزم شدم و آتش مصیبت بدنم را سوزاند.

خندید بر او شعله، که از دست که نالی؟ / ناچیزی تو، کرد بدین گونه تو را خوار
معنی: شعله گفت: از چه کسی ناله می‌کنی؟ بی‌ارزشی خودت تو را خوار کرد.

آن شاخ که سر بر کشد و میوه نیارد / فرجام، به جز سوختنش نیست سزاوار
معنی: درختی که میوه ندهد، سرانجامی جز سوختن ندارد.

جز دانش حکمت نَبوَد میوه‌ی انسان / ای میوه فروش هنر، این دکّه و بازار
معنی: نتیجه عمر انسان چیزی جز دانش و حکمت نیست؛ حالا وقت عرضه‌ی دانشت است.

از گفته‌ی ناکرده و بیهوده چه حاصل؟ / کردار نکو کن، که نه سودی ست ز گفتار
معنی: سخن بیهوده‌ای که به آن عمل نشود، فایده‌ای ندارد؛ عملت را درست کن.

آسان گذرد گر شب و روز و مه و سالت / روز عمل و مزد، بوَد کار تو دشوار
معنی: اگر عمرت به تنبلی بگذرد، روز قیامت کارت سخت خواهد شد.